Bedding
Drie keer, maar liefst, reisde ik deze zomer en herfst met mijn gezin naar een ons zeer bekende streek in Duitsland. Het uitzonderlijk lage waterpeil van de Rijn riep ons op dit met eigen ogen te komen aanschouwen. Als sinds mijn kindertijd kom ik in dit gebied en na 45 jaar is de Mittelrhein mij net zo vertrouwd als mijn broekzak. Met mijn ouders, zus en broer was ik zo'n beetje elke zomer hier te vinden: wandelen, kastelen bezoeken, Italiaans ijs eten, destijds zelfs nog winkelend in de vele kleine toeristische winkeltjes. Mijn klasgenoten vonden dat raar: je ging toch elke keer ergens anders naar toe op vakantie? Telkens naar dezelfde plek was saai. Voor ons niet. Wij maakten er vele herinneringen en maakten dit gebied tot een tweede thuis, later ook voor mijn eigen gezin.
De gevaarlijke Mittelrhein & de Loreley
De Rijn ontspringt in Zwitserland en meandert door het Duitse landschap naar uiteindelijk de Nederlandse Noordzee en het IJsselmeer. In Duitsland, bij Rüdesheim en Bingen, verandert het landschap van weids in een kloofachtig gebied. Vanaf hier moet de Rijn zich zo'n 40 kilometer door het harde rotsgesteente wringen, wat verraderlijke draaikolken en onzichtbare rotspartijen onder water oplevert.
De Rijn was en is gevaarlijk hier. Oude legenden vertellen over de Loreley, een verleidelijke jonkvrouw die zingend en gouden haren kammend kapiteins afleidde van hun werk en hen daardoor op de rotsen liet lopen. In 2011 nog kapseisde bij hoogwater een rijnaak, waarbij enkele opvarenden omkwamen.
Laagwater in 2018
Dit jaar, 2018, stond het water in de Rijn de hele zomer uitzonderlijk laag. In mei reisden we voor de eerste keer naar de Rijn om persoonlijk polshoogte te nemen. De Kauber Pegel, een bekend meetpunt voor de scheepvaart, stond toen op 43cm, waar het gewoonlijk rond de twee meter staat. In augustus gingen we weer, het water stond toen nog iets lager. Tenslotte konden we het niet laten toen de Kauber Pegel slechts 23 cm voorspelde in oktober en gingen ten derde malen naar de Rijn.
Deze foto's laten een het verschil zien tussen hoogwater en laagwater. Het gewone waterpeil zit hier tussenin. En er kan ook nog sprake zijn van nog hoger hoogwater, waarbij het water ruim tot aan en in de straten en huizen van de dorpen komt.
Bedding
Waar normaal druk vaarverkeer is, waren boten op de Rijn nu een bijzonderheid. Rijnaken voeren met halve of nog minder lading, die vooraan in de boot geladen was. Daardoor kwam de schroef iets omhoog komt en kon er toch gevaren worden. Veerboten waren en hier en daar uit de vaart.
Grote stukken Rijnbodem lagen droog, door de lange droogte zelfs al hier en daar begroeid met planten en jonge boompjes. Sommige delen zagen er uit als een zanderige vlakte en andere stukken lieten duidelijk de rotsige ondergrond zien. We liepen over stukken rivierbodem waar we - met normaal waterpeil - volledig onder water gelopen zouden hebben. Dat voelde heel bijzonder, zo op de naakte, onbedekte rivierbodem. De rivier gaf ons een uniek inkijkje in de oorsprong van die verhalen van gevaarlijk vaar- en zwemwater. Ze liet ons toe zelfs tot in het midden van de rivierbedding. We mochten op de benige rotsen van haar bedding lopen, die op een andere dag ontelbare liters water de weg naar de Noordzee wijzen. Het mooie woord 'bedding' kreeg voor mij een nieuwe diepte. Ik kon nog beter de kracht van bedding voelen en ervaren.
Hoogwater
Vervuld van een bijzondere ervaring reden we terug naar huis. Ik was blij dat mijn kinderen ook genoten hadden van dit unieke laagwater-bezoek aan 'onze Rhein'. Mijn dochter sprak een mooie wens uit: "Zullen we de volgende keer gaan als het hoogwater is?" Afgesproken!
Graag ga ik snel weer terug, heel snel, om hoogwater te kijken. Te zien dat de natuur zich na deze extreem droge zomer weer herstelt. En het geheim van de bodem van de rivier, draag ik als bedding in me mee.
CW/20181108
/ | \