(Tover) ketels
Als je van sprookjes houdt en aan ketels denkt, denk je vast als eerste aan heksenketel. Zo’n typische zwarte driepoot voor het brouwen van borrelende toverdrankjes met vreemde ingrediënten. Ketels spelen vaak een belangrijke rol in zowel oude als nieuwe verhalen. Je kent wellicht de ketel van Goddelijke Inspiratie (het Awen) van Welshe godin Cerridwen, de ketel van Ierse Dagda met de Ketel van Genoeg die nooit leeg raakt, de ketel van Welshe Bran the Blessed waarin de doden tot leven gewekt worden, de ketel-boot van Griekse god Helios, de pot met goud aan het eind van de regenboog, de houder voor het Olympisch Vuur, Panoramix die in zijn toverketel de toverdrank voor Asterix maakt en ook een Disneyfilm is zonder ketel niet compleet.
Beroemde ketels
De beroemdste ketel is de Gundestrup ketel. Deze zilveren ketel is aan het eind van de negentiende eeuw gevonden in het Raevemosen veen, bij Gundestrup in Denemarken. De grote ketel (doorsnede 69cm, hoogte 42cm) is tweeduizend jaar geleden gemaakt in Thracië (nu grotendeels Bulgarije) en is rijkelijk gedecoreerd in de Keltische La Tène stijl, met o.a. torques (halssieraad), carnyx (windinstrument) en een kenmerkende gehoornde god. Het gebruik van de Gundestrup ketel en de reden van het offeren zijn door de mist van de tijd verhuld.
Een andere zelfs nog oudere ketel is de geweldige krater (mengvat) die gevonden is in een grafheuvel voor een Keltische vrouwe in Vix, Frankrijk. De vrouwe werd rond 500 voor Christus in haar grafheuvel geplaatst, gelegen op een strijdwagen en omgeven door grote hoeveelheden grafgiften, zoals gouden sieraden, aardewerk, standbeelden en een krater. Dit reusachtige vat is gemaakt van 208 kilo brons, is 165 cm hoog (!!) en heeft een inhoud van 1100 liter. Het handvat van het deksel is vormgegeven als een prachtige Etruskisch aandoende priesteres.
Verschillende containers
Een ketel is een (vaak metalen) container, een vat. Het houdt iets vast, draagt iets in zich. Wat erin zit, kan bewaard, verwarmd, vervoerd worden. Er zijn veel soorten containers. Je hoeft maar een kleine stap te zetten van ketel naar een hoorn of graal. De priesteres die een hoorn gevuld met mede aan de goden schenkt of de graallegenden van koning Arthur.
De plek waar een bron ontspringt, een meer, de bedding van een rivier, een open plek in het bos, een vallei, een grot en een baarmoeder kun je zien als natuurlijke containers. Ook een steencirkel of tempel zou je als container kunnen zien.
Vuur en transformatie
Het haardvuur onder de ketel is de centrale plek in het huis en in de gemeenschap. Het is de heilige plek waar voedsel bereid wordt, waar wijsheid en verhalen gedeeld worden, waar voorouders, godinnen en goden geëerd worden of soms zelfs wonen. Oude verhalen verbinden de ketel met geboorte, dood en wedergeboorte; jeugd, gezondheid en eeuwig leven. Hij is gevuld met (zee)water, het symbool van leven, emoties, tijd.
In de ketel boven het vuur vindt transformatie plaats. Losse ingrediënten worden voedsel of geneesmiddel. Tovers worden gebrouwen met lastig te vinden ingrediënten, ingewikkelde bereidingswijzen en speciale voorwaarden aan (het hout voor) het vuur. Terwijl de tover bereid wordt, kun je in het vuur onder de ketel of in de spiegeling van de vloeistof in de ketel schouwen. Dat wat in de ketel gegaan is, transformeert tot een nieuw, magisch geheel. Neem een slok toverdrank en een hap tovervoedsel, en zet het transformatieproces voort.
CW/jul21+okt23
/ | \