Bijen en godinnen
Vrijdag is Freyadag is Godinnendag. Elke vrijdag een kleine ode aan een godin.
In de herfst en winter van 2024 schreef ik een reeksje over de bij.
/ | \
💃🏼 La Dame d’Auxerre
Op zoek naar iets anders (daarover later meer) kwam ik deze Vrouwe tegen: La Dame d’Auxerre. In 1907 vond een van de curatoren van het Louvre dit beeld ergens in een opslag van het museum van Auxerre.
Ze is een Korè, een moderne term die gegeven wordt aan deze vorm van Griekse beelden: een op zichzelf staand beeldje of standbeeld van een jonge vrouw, met een archaïsche glimlach, en vaak gekleed in prachtige jurken en gewaden. Aan hun kledingstijl kan je het tijdperk waarin de Kore gemaakt was aflezen. De beelden waren van origine met heldere kleuren beschilderd. Ze stralen bekoorlijkheid en vrouwelijke verfijning uit. Waar een Kore voor diende, is niet helemaal bekend. Er wordt gedacht dat het offergaven zijn voor godinnen of overleden dierbaren.
Ook de Dame van Auxerre heeft die achaïsche glimlach. Volgens wiki heet de stijl van heur haar Daedalus stijl. Het is evenwichtig gevlochten haar dat in gelijk aantal strengen over haar schouders valt. Mij deed het meteen Egyptisch aan. Haar jurk heeft een patroon dat geduid wordt als meanders (CW: eh, ik zie vierkanten?) Nog interessanter is dat wiki stelt dat zij haar rechterhand op haar solar plexus houdt. (CW: eh?)
Artwork:
La Dame d’Auxerre, Musée du Louvre
La Dame d’Auxerre in kleur, University of Cambridge
/ | \
💃🏼 De Vrouwe van Vix
De korè van Auxerre herinnerde mij aan een andere korè. Tenminste, als je haar tot korè wilt bestempelen.
Ergens rond 500 voor Christus leefde in een versterkte vesting in de Bourgogne een vrouwe. Ze hoorde wellicht bij de Keltische stam van de Aiduoi of Aidui, dat de vurigen, de fellen betekent. Deze stam leefde tussen de Saône en de Loire, een strategische locatie vol handelsroutes. In 1953 werd in plaatsje Vix in deze streek haar grafheuvel gevonden met een grote grafkamer. Van het lichaam was niks meer gevonden, maar gebaseerd op de grafgiften werd het een zij. Koningin, prinses, priesteres, wie weet was ze wel een genezeres of zieneres. In elk geval een Vrouwe.
Ze droeg een gouden torc versierd met twee gevleugelde paarden, een gouden diadeem, kettingen en armbanden van goud, versierd met halfedelstenen en barnsteenkralen, acht fibulae (kledingspelden). De kamer lag vol giften: het lichaam zelf was op een ceremoniële wagen geplaatst, waarvan de wielen netjes tegen de muur gezet waren. Verder een zilveren patera, Etruskische wijnkan, Grieks aardewerk, Attische schaal, bronzen schalen ‘met een mysterieuze functie’, allemaal tekenen van grote rijkdom en van levendige handel met streken door heel Europa.
De pièce de résistance uit deze grafheuvel is inmiddels wereldberoemd: de krater van Vix. Deze krater (vat om wijn en water te mengen) was gemaakt van brons, was 1,64 m hoog, mat op zijn breedst 1,27 m, woog 209 kg, met wanden van 1 tot 1,3 mm, en het vat kon 1100 liter wijn bevatten. De krater is rijkelijk versierd met allerlei symbolen: gorgons, karren getrokken door paarden, geometrische vormen, leeuwinnen als handgrepen, slangen, en meer. De krater is waarschijnlijk gemaakt in Sybris, een Oud-Griekse stad in Zuid-Italië.
In het midden van de deksel van de krater staat een klein bronzen standbeeldje. Het is 19 cm hoog en toont een vrouw. Haar gezicht heeft een zachte uitstraling. Ze draagt een peplos, een Grieks gewaad van wol dat met een fibula bevestigd wordt, en haar haar is bedekt met een voile. Haar rechterhand hangt naar beneden, haar linkerhand reikt naar voren. Het hield misschien iets vast dat nu verdwenen is. Het hele standbeeldje heeft een andere stijl en uitstraling dan de rest van de krater.
Ik vind haar prachtig. Ooit ga ik een replica van haar aan mijn verzameling toevoegen.
Artwork: diverse bronnen van internet
/ | \
💃🏼 1/ Potnia
Sinds deze zomer heb ik een intensief lijntje met bijen. De wegen van de voorzienigheid voerden mij op internet naar Potnia, de Vrouwe, de Meesteres, de Echtgenote, de Vrouw van het Huis. Potnia is een woord uit het Oud-Grieks, behorend bij de Minoïsche en Myceanische tijd. Po-ti-ni-ja was de godin van de natuur, van geboorte en dood, zij baarde jaarlijks het goddelijke kind.
Vaak wordt Potnia verbonden aan een verdere omschrijving: Potnia Theron: Vrouwe van de Dieren; Potnia Hippeia: PaardenVrouwe of Si Potnia: Vrouwe van het Graan. Soms is het alleen Potnia, Vrouwe, Onze Lieve Vrouwe.
Artwork: Potnia Theron, 2300BC, gevonden in Ugarit (Syrië)
/ | \
💃🏼 2/ Potnia Laburintos
Ik ken de naam Potnia via de verhalen van Minoïsche godin Ariadne. Zij draagt als titel Potnia Laburintos (da-pu-ri-to-jo po-ti-ni-ja), Vrouwe van het Labyrint. Volgens een oud geschrift uit Knossos wordt “aan alle goden, honing" geofferd en “aan Ariadne, honing”. Zij kreeg in haar eentje evenveel honing als alle andere goden samen moesten delen. Ariadne wordt gezien als vrouwe van de bijen.
Artwork: reproductie Minoïsche hanger met bijen ‘The Bees of Malia’
originele hanger gevonden in Malia, Kreta, gemaakt 1800-1650BC
foto gevonden op Etsy bij AncientCircles
/ | \
💃🏼 3/ Bijen
Je kunt bijen zien als alchemisten, die het geheim kennen van het maken van helend en genezend goud. Zij zijn de verzamelaars van wijsheid, sprekers van waarheid, hoeders van de cyclus van leven, dood en wedergeboorte. Bijen horen bij de onderwereld en doorgangen naar andere werelden. Ze zijn de ‘Vogels van de Muzen’, boodschappers van goddelijke inspiratie, kennis en wijsheid.
Artwork: Omphalos (navel) uit de tempel van Apollo in Delphi, Griekenland (330BC)
Bron: Mark Cartwright
/ | \
💃🏼 4/ Melissa & Melissae
Als je bijen onderzoekt, dan komen de Melissae voorbij. De term Melissae werd algemeen gebruikt voor priesteressen gewijd aan Demeter, Persephone, Apollo van Delphi. Ook de priesteressen gewijd aan Ariadne werden Melissae genoemd. Zij zijn de kanalen voor hemelse boodschappen, spreeksters van de hoogste waarheid en een bron van goddelijke inspiratie en liederen.
Melissa is de naam van een Griekse nimf die het gebruik van honing ontdekte. Zij gaf de naam aan bijen en honing: meli. Bijen werden symbolen voor nimfen en nimfen werden soms bijen. Beiden werden daardoor soms Melissae genoemd. Melissa is ook de naam van prinses Melissa, dochter van Kretenzische koning Melisseus (Bijen-Man of Honing-Man).
Artwork: gouden hangers met Bijengodin, 700BC, gevonden op Rhodos
Foto: British Museum
/ | \
💃🏼 5/ Mesolitisch honingverzamelen
Op zoek naar de bijen van de Merovingen (nog even geduld) vond ik op de website van Andrew Gough interessante artikelen over bijen. Hij heeft uitgebreid onderzoek gedaan naar bijenverering door de millennia. Andrew begint bij de bijen die als fossiel bewaard zijn gebleven in barnsteen, miljoenen jaren oud. Vervolgens vermeld hij een 15.000 jaar oude tekening, gevonden in de Grot van de Spin in de buurt van Valencia (Spanje). Het is een figuur die zijn leven riskeert om honing uit een bijenkorf te halen. Is het niet prachtig?
Artwork: naar een rotstekening uit Spanje, 13.000 BC
/ | \
💃🏼 6/ bijengodin
Een mooie voor vrijdag de 13e. Deze 5000 jaar oude bijengodin laat zien dat onze verre voorouders al weet hadden van de kracht van bijen. Pollen en honing die genezing brengen, maar ook hoe samenwerking een harmonieuze gemeenschap brengt, dat je met dans kunt communiceren, en het belang van bestuiving. En vergeet het licht van bijenwas kaarsen niet.
Artwork: naar bijengodin, 5000BC, Spanje
Bron: via AndewGough.co.uk, maar een origineel heb ik niet kunnen vinden
/ | \
💃🏼 7/ Merovingische bij
Childerik I was een koning en legeraanvoeder in de vijfde eeuw. Hij was de laatste niet-christelijke koning van de Franken. In zijn graf werden vele waardevolle grafgiften gevonden, waaronder een mantel met honderden bijen van goud en granaat. Helaas zijn veel grafgiften, waaronder bijna alle bijen, gestolen en omgesmolten.
Volgens sommigen is deze bij het oermodel geweest voor de latere fleur-de-lys, een symbool gehuld in legenden en verhalen over de heilige bloedlijn. Soms wordt de fleur-de-lys gevonden in combinatie met bijenkorven. De labrys, de heilige dubbele bijl van Oud-Europa, heeft een verbinding met de vlinder, maar wellicht is ze ook verbonden met de bij.
Beeld:
/ | \
💃🏼 8/8 De Bij
Als je geraakt bent door de bijenkracht, zul je nog veel meer moois kunnen vinden. Ter afsluiting van deze reeks de woorden van twee sjamanen over bijen.
“De bij is verbonden met de zon, het licht, de bevruchting en de klank. Bijen zoemen en de sjamaan probeert zich via het zingen of zoemen aan te sluiten bij het zoemen van het universum om tot een hoger trillingsniveau te komen, en om spanningen en problemen op te lossen.
[…]
Het zoemen geeft ons dus een innerlijke massage, een klankdouche zo je wil, en harmoniseert. Door ons in de geest te verbinen met de bij en haar klank produceren, verbinden we ons met de trilling van het universum, en met de zon, bron van leven, vreugde en verlichting en zo kunnen we ons opladen.”
Naar de Hongaarse sjamaan Joska Soos, zoals verteld door Yurek Onzia
Bron: https://www.inspirerendleven.nl/de-spirituele-betekenis-van-de-bij/
&
“De Stamrune van de Bij versterkt de levenskracht. Ze zoemt en danst, maakt wakker wat slaapt, ruimt al spiralend blokkades op. Deze rune staat voor vruchtbaarheid, communicatie en levenskracht van binnenuit.”
Van Linda Wormhoudt
Bron: RouwVrouw opleiding, leerjaar winter 2018/19
Beeld: door mijzelf gesmede Stamrune van de Bij,
gemaakt met toestemming van Linda Wormhoudt
/ | \
CW/2024herfst/winter
Kijk op Vrijdag Freyadag voor meer godinnen
/ | \