Een jaar met dertien volle manen

Een kalenderjaar (gebaseerd op de 365/366 dagen rondje om de zon) telt twaalf of dertien volle manen. Twee jaar zie je er twaalf en het derde jaar telt dertien volle manen. Vaak begint het tellen van volle manen echter niet op 1 januari, maar vanaf de midwinterzonnewende. Veel natuurvolkeren deden en doen dat. Midwinter valt op 21 december of, vlak voor een schrikkeljaar, op 22 december. Van oudsher hebben de manen een naam. Hun namen laten iets herkenbaars uit de natuur om je heen zien: IJsmaan in de winter, Eimaan in het voorjaar of Oogstmaan in de herfst. 

Dertiende maan als dertiende maan

In het prachtige boek ‘In het licht van de maan’ van Petra Stam en Marja de Zeeuw hebben de manen deze Laaglandse namen:

1.    Maan van de Langste Nacht, of Maan na Midwinter, Oude Maan
2.    IJsmaan, of Wolfsmaan
3.    Sneeuwmaan, of Hongermaan, Stormmaan
4.    Eimaan
5.    Maan van het Ontwaken, of Melkmaan, Haasmaan
6.    Bloemmaan, of Grasmaan, Honingmaan
7.    Maan van de Kortste Nacht, of Plantmaan, Hooimaan
8.    Graan Maan, of Rode Maan
9.    Maan van het Hemelvuur, of Maïsmaan, Maan van het Weerlicht
10.    Oogstmaan
11.    Jachtmaan
12.    Bloedmaan, of Offermaan
13.    Boommaan

In dit boek begint de telling ook vanaf midwinter. De manen zijn verdeeld in tijdsperioden van volle maan tot volle maan, met een duur van 29 dagen, 12 uren, 44 minuten en 2,08032 seconden. Het jaar telt twaalf van deze perioden, waarbij een korte periode overblijft. In deze periode, van 10 december 08:48 uur tot 21 december 0:00 uur, wordt de dertiende maan toegevoegd, de Boommaan. 

Dertiende maan als tweede maan

De stam van de Dusty Millers heet de Saelig Silvadobb tribe. Als natuurvolk leeft deze stam al millennia in Zuidoost-Engeland in het gebied dat nu Kent genoemd wordt. In hun traditie wordt de dertiende maan op een andere manier toegevoegd. 

In een jaar met twaalf volle manen zijn dit de maannamen en de volgorde:

1.    Sneeuwmaan (Snow Moon)
2.    Doodmaan (Death Moon)
3.    Ontwakende Maan (Awakening Moon)
4.    Grasmaan (Grass Moon)
5.    Maan van het Planten (Planting Moon)
6.    Roosmaan (Rose Moon, waarschijnlijk van origine Bloemmaan - Flower Moon)
7.    Bliksemmaan (Lightening Moon)
8.    Oogstmaan (Harvest Moon)
9.    Maan van de Jacht (Hunter’s Moon)
10.    Maan van de Vallende Bladeren (Falling Leaf Moon)
11.    Boommaan (Tree Moon)
12.    Maan van de Lange Nacht (Long Night Moon)

In een jaar met dertien volle manen wordt de IJsmaan toegevoegd. Deze volgt op de eerste maan na de midwinterwende. De IJsmaan wordt dus de tweede maan in de telling en de rest schuift een positie op.

1.    Sneeuwmaan 
2.    IJsmaan (Ice Moon)
3.    Doodmaan 
4.    Ontwakende Maan 
5.    Grasmaan 
6.    Maan van het Planten 
7.    Roosmaan
8.    Bliksemmaan 
9.    Oogstmaan 
10.    Maan van de Jacht 
11.    Maan van de Vallende Bladeren 
12.    Boommaan 
13.    Maan van de Lange Nacht 

Passend ritme

Voor mij is dit een voortreffelijke manier om de dertiende maan toe te voegen. Op een subtiele manier worden zo de kracht en kwaliteiten van alle manen behouden.

Als de dertiende maan achter aan de rij toegevoegd wordt, lijken alle manen net iets voor te lopen op hun naam en hun kernkwaliteit. Bijvoorbeeld de Maan van de Kortste Nacht valt net wat verder verwijderd van de zomerzonnewende. Door de dertiende maan aan de winterperiode toe te voegen, vallen de volgende manen iets later in de tijd. Daarmee passen ze weer beter in de periode waar hun naam weerspiegelt wat er in de natuur gebeurt.

In een jaar met twaalf manen valt de eerste volle maan enige tijd na midwinter. In een jaar met dertien manen valt de eerste maan kort na midwinter. De eerste drie manen vallen dan allemaal in de winterperiode, een barre tijd van verstilling en van overleven. Daar passen die drie 'Miller manen' van sneeuw, ijs (de 'dertiende' maan) en dood bij. 

Wat ik ook een mooi gevolg van deze telling vind, is dat de manen aan het eind van de telling elk jaar hetzelfde zijn. Zo sluiten de Maan van de Vallende Bladeren, de Boom Maan en de Maan van de Lange Nacht elke keer de manendans af, of het er twaalf of dertien zijn.

CW/dec2023

Lezen over Bloedmaan, blauwe maan, supermaan?
Ik schreef er een uitgebreid artikel over. 

/ | \