De Negen, Nederlandse steencirkel op de Schaapshoeve
Al van jongs af aan ben ik nieuwsgierig naar mysterieuze plekken. Ik bladerde vol verwondering in grote dikke boeken vol verhalen en foto's van onverklaarbare bouwsels van over de hele wereld. Plekken die volgens de huidige wetenschap niet verklaard kunnen worden: hoe, wat, waarom? Een van die bijzondere plekken die ik dolgraag wilde bezoeken, is Stonehenge. In december 1991 was ik daar, en ik verbaasde me nog meer in het echt. Hoe groot! En zwaar! En waarom? En hoe? Ik wilde nog meer steencirkels bezoeken en onderzoeken. Op reizen door Groot-Brittannië, Ierland en Bretagne stonden de megalitische bouwwerken dan ook centraal op de routeplanning. Ook onze rijke Nederlandse geschiedenis vergat ik niet. Want denk maar eens aan de prachtige hunebedden in Drenthe, en wist je dat er duizenden prehistorische grafheuvels in Nederland zijn?
Er zijn veel verschillende soorten megalieten (mega = groot, lithos = steen): dolmen, tumulus, grafheuvels, hunebedden, cairns, menhirs, standing stones, stenen rijen, steencirkels, zelfs rechthoek van steen. Sommige bouwwerken overlappen qua bouwstijl, andere zijn net weer anders. Ze kunnen duizenden jaren eerder gebouwd zijn dan de piramides van Egypte. Draagstenen of staande stenen van honderden kilo's tot dekstenen van wel veertigduizend kilogram. Gebouwd door verschillende volkeren, gebruikt door weer andere volkeren gedurende honderden of duizenden jaren. Gedecoreerd met rock art, zoals in de Boyne Valley (IE) of Gavriniz (BZH), meestal niet versierd. Uitgelijnd op de zon, de maan, de sterren of het omringende landschap.
Het zijn verwonderlijke plekken: hoe zijn ze gemaakt, waar zijn ze voor bedoeld? Het zijn van oudsher geen plekken waar overledenen begraven of gecremeerd werden. (Dat waren meestal latere volkeren die dat deden.) Zeggen dat een steencirkel of heuvel een graf is, is net zoiets als stellen dat een kerk alleen een begraafplaats is. In de kerk gebeurt nog veel meer: vieringen, huwelijken, doop, etc. Megalitische bouwwerken worden dan ook steeds vaker gezien als tempel, ceremoniële plekken.
De plekken die ik op mijn reizen bezocht, vond ik bijzonder en fijn. Ik ervoer er een verbinding met hemel en aarde, voelde me deel uitmaken van het Grote Geheel. Een algehele gewaarwording die prettig was en die me goed deed. Op een goede dag besloot mijn man Jack dat het tijd werd voor een steencirkel op het weiland naast ons centrum voor persoonlijke groei en welzijn.
/ | \
Een Nederlandse steencirkel
Toen begon onze jarenlange speurtocht naar grote stenen. Want waar vind je in moerassig en zanderig Nederland grote stenen? De reis ging van Drenthe naar Zuid-Limburg, en over de grens naar Duitsland. Op onze thuisplek de Schaapshoeve werd de verbinding gemaakt: een bezoeker aan een van onze klankconcerten verwees ons naar een steengroeve in de Achterhoek. Daar hadden ze grote stenen.
Jack ging kijken, en ja, de stenen waren groot genoeg voor zijn visie. We startten een inzamelingsactie en na de geweldige bijdrage van zo'n vijftig donateurs konden de stenen werkelijk komen. In afstemming met de landgeesten en de stenen hebben we gewicheld voor de juiste plek en de juiste stenen op de juiste plek. Op een winterse dag eind november 2017 hielp de buurman met zijn loader om alle negen stenen van de steencirkel te plaatsen, met als bonus de outlier die het geheel verankerde. De steencirkel kreeg een doorsnede van negen meter en de stenen stonden, net zoals o.a. in Carnac, met de laagste stenen in oosten en de hoogste stenen in het westen. De belangrijkste uitlijning hebben we gericht op de midwinter zonsopkomst. Het midden werd gemarkeerd met een (platte) steen, zoals we bij steencirkels in Ierland wel gezien hebben. De volgende dag leek het alsof de steencirkel er altijd al gestaan had.
En wat heb jij in het weekend gedaan?
Oh, ik heb met mijn man een steencirkel aangelegd!
In de loop van de tijd kreeg de steencirkel de naam De Negen. De negen wie of wat? Voorouders, wijzen, leermeesters, familieleden? Elke keer als je de steencirkel betrad, kon je opnieuw een verbinding maken met de rollen die de stenen voor jou op zich wilden nemen.
Welkom in de Negen (2017, 42sec)
/ | \
De uitlijning van de Negen
Poortwachter; markeert met steen 9 de ingang op het noordoosten- Lente/Herfst equinox: punt van zonsopkomst aan de horizon; dit punt ligt op het Oosten
- Winterzonnewende: punt van zonsopkomst aan de horizon; bij de boswal zie je nog een zgn. outlier steen; deze outlier markeert voor ons het belangrijkste punt in de steencirkel: de zonsopkomst bij de winterzonnewende
- Zuiden
- Winterzonnewende: punt van zonsondergang aan de horizon
- Lente/Herfst equinox: punt van zonsondergang aan de horizon; dit punt ligt op het Westen
- Zomerzonnewende: punt van zonsondergang aan de horizon
- Noorden
- Zomerzonnewende: punt van zonsopkomst aan de horizon;
+ Poortwachter; markeert met steen 1 de ingang op het noordoosten
Het centrum is gemarkeerd met een lage, platte steen.
Aan de rand van het bos ligt de outlier steen op de lijn van de midwinter zonsopkomst.
/ | \
Uitlijning van de Negen
De reis van de Negen
Soms maakt zelfs een steencirkel een reis. De Schaapshoeve moest verhuizen en steencirkel ging natuurlijk mee. We kregen een nieuwe plek aangeboden waar de stenen mochten wortelen. Wederom in alle afstemming met het land en de hoeders, de stenen en de bomen, is in juni 2021 de steencirkel naar zijn volgende plek gereisd. De stenen stonden daar goed, en we waren dankbaar.
/ | \
Toen in 2024 de Schaapshoeve de deuren sloot, is de steencirkel wederom doorgereisd naar een nieuwe locatie. De stenen gingen terug naar hun roots: ze zijn neergestreken in de Achterhoek, vlakbij de plek waar ze ooit uit de grond opgedoken zijn. Hun nieuwe hoeder is Hans van den Hurk, in Silvolde.
/ | \
Dankbaar
Na het sluiten van de Schaapshoeve moesten zowel het labyrint als de steencirkel verhuizen naar nieuwe plekken en nieuwe hoeders. Dat voelt onwennig. Ze zijn allebei in goede handen, daar hebben Jack en ik voor gezorgd. Maar mijn handen en hart vonden het fijn om voor het labyrint en de steencirkel te zorgen. In dankbaarheid loslaten en mijn lege handen openen voor nieuw, dat voelt als een levenskunst.
CW/20200706+20210613+20250915
De Negen
geschilderd door Maaike Albers
/ | \